(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 048

॥ శ్రీః ॥
3.48. అధ్యాయః 048
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ధృతరాష్ట్రేణ సంజయాగ్రే పాండవపరాక్రమస్మరణేన పుత్రాన్ప్రతి పరిశోచనం ॥ 1 ॥
సంజయేన ధృతరాష్ట్రంప్రతి స్వస్య చారముస్వాత్ పాండవదిదృక్షయా వనం గతానాం కృష్ణాదీనాం దుర్యోధనాదివధప్రతిజ్ఞాశ్రవణకథనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-48-0x(1905)(17690)
తేషాం తచ్చరితం శ్రుత్వా మనుష్యాతీతమద్భుతం।
చింతాశోకపరీతాత్మా మన్యునాభిపరిప్లుతః ॥ 3-48-1(17691)
దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వస్య ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః।
అబ్రవీత్సంజయం సూతమామంత్ర్య భరతర్షభ ॥ 3-48-2(17692)
న రాత్రౌ న దివా సూత శాంతిం ప్రాప్నోమి వైక్షణం।
సంచింత్య దుర్ణయం ఘోరమతీతం ద్యూతజం హి తత్ ॥ 3-48-3(17693)
తేషామసహ్యవీర్యాణాం శౌర్యం ధైర్యం ధృతిం పరాం।
అన్యోన్యమనురాగం చ భ్రాతౄణామతిమానుషం ॥ 3-48-4(17694)
దేవపుత్రౌ మహాభాగౌ దేవరాజసమద్యుతీ।
నకులః సహదేవశ్చ పాండవౌ యుద్ధదుర్మదౌ ॥ 3-48-5(17695)
దృఢాయుధౌ దూరపాతౌ యుద్ధే చ కృతనిశ్చయౌ।
శీఘ్రహస్తౌ దృఢక్రోధౌ నిత్యయుక్తౌ రథే స్థితౌ ॥ 3-48-6(17696)
భీమార్జునౌ పురోధాయ యదా తౌ రణమూర్ధని।
స్థాస్యేతే సింహవిక్రాంతావశ్వినావివ దుఃసహౌ ॥ 3-48-7(17697)
నిఃశేషమిహ పశ్యామి మమ సైన్యస్య సంజయ ॥ 3-48-8(17698)
తౌ హ్యప్రతిరథౌ యుద్ధే దేవపుత్రౌ మహారథౌ।
ద్రౌపద్యాస్తం పరిక్లేశం న క్షంస్యేతేఽత్యమర్షిణౌ ॥ 3-48-9(17699)
వృష్ణయోఽథ మహేష్వాసాః పాంచాలా వా మహౌజసః।
యుధి సత్యాభిసంధేన వాసుదేవేన రక్షితాః।
ప్రధక్ష్యంతి రణే పార్థాః పుత్రాణాం మమ వాహినీం ॥ 3-48-10(17700)
రామకృష్ణప్రణీతానాం వృష్ణీనాం సూతనందన।
న శక్యః సహితుం వేగః పర్వతైరపి దుఃసహః ॥ 3-48-11(17701)
తేషాం మధ్యే మహేష్వాసో భీమో భీమపరాక్రమః।
శైక్యయా వీరఘాతిన్యా గదయా విచరిష్యతి ॥ 3-48-12(17702)
తథా గాండీవనిర్ఘోషం విస్ఫూర్జితమివాశనేః।
గదావేగం చ భీమస్య నాలం సోఢుం నరాధిపాః ॥ 3-48-13(17703)
తతోఽహం సుహృదాం వాచో దుర్యోధనవశానుగః।
స్మరణీయాః స్మరిష్యామి మయా యా న కృతాః పురా ॥ 3-48-14(17704)
సంజయ ఉవాచ। 3-48-15x(1906)
వ్యతిక్రమోఽయం సుమహాంస్త్వయా రాజన్నుపేక్షితః।
సమర్థేనాపి యన్మోహాత్పుత్రస్తే న నివారితః ॥ 3-48-15(17705)
శ్రుత్వాఽయం నిర్జితాంద్యూతే పాండవాన్మధుసూదనః।
త్వరితః కామయ్కే పార్థాన్సమభావయదచ్యుతః ॥ 3-48-16(17706)
ద్రుపదస్య తథా పుత్రా ధృష్టద్యుంనపురోగమాః।
విరాటో ధృష్టకేతుశ్చ కేకయాశ్చ మహారథాః ॥ 3-48-17(17707)
తైశ్చ యత్కథితం రాజందృష్ట్వా పార్థాన్పరాజితాన్।
చారేణ విదితం సర్వం తన్మయా వేదితం చ తే ॥ 3-48-18(17708)
సమాగంయ వృతస్తత్ర పాండవైర్మధుసూదనః।
సారథ్యే ఫల్గునస్యాజౌ తథేత్యాహ చ తాన్హరిః ॥ 3-48-19(17709)
అమర్షితో హి కృష్ణోపి దృష్ట్వా పార్థాంస్తదా గతాన్।
కృష్ణాజినోత్తరాసంగానబ్రవీచ్చ యుధిష్ఠిరం ॥ 3-48-20(17710)
యా సా సమృద్ధిః పార్థానామింద్రప్రస్థే బభూవ హ।
రాజసూయే మయా దృష్టా నృపైరన్యైః సుదుర్లభా ॥ 3-48-21(17711)
యత్రసర్వాన్మహీపాలాఞ్శస్త్రతేజోభయార్దితాన్।
సవంగాంగాన్సపౌండ్రౌఢ్రాన్సచోలద్రవిడాంధ్రకాన్ ॥ 3-48-22(17712)
సాగరానూపకాంశ్చైవ యే చ పత్తనవాసినః।
సింహలాన్బర్బరాన్ంలేచ్ఛాన్యే చ లంకానివాసినః ॥ 3-48-23(17713)
పశ్చిమాని చరాష్ట్రాణి శతశః సాగరాంతికాన్।
పహ్లవాందరదాన్సర్వాన్కిరాతాన్యవనాఞ్శకాన్ ॥ 3-48-24(17714)
హారహూణాంశ్చ చీనాంశ్చ తుషారాన్సైంధవాంస్తథా।
జాగుడాన్రామఠాన్ముండాన్స్త్రీరాజ్యమథ తంగణాన్ ॥ 3-48-25(17715)
కేకయాన్మాలవాంశ్చైవ తథా కాశ్మీరకానపి।
అద్రాక్షమహమాహూతాన్యజ్ఞే తే పరివేషకాన్ ॥ 3-48-26(17716)
సా తే సమృద్ధిర్యైరాత్తా చపలా ప్రతిసారిణీ।
ఆదాయ జీవితం తేషామాహరిష్యామి తామహం ॥ 3-48-27(17717)
రామేణ సహ కౌరవ్య భీమార్జునవయైస్తథా।
అక్రూరగదసాంబైశ్చ ప్రద్యుంనేనాహుకేన చ ॥ 3-48-28(17718)
ధృష్టద్యుంనేన వీరేణ శిశుపాలాత్మజేన చ।
దుర్యోధనం రణే హత్వా సద్యః కర్ణం చ భారత।
దుఃశాసనం సౌబలేయం యశ్చాన్యః ప్రతియోత్స్యతి ॥ 3-48-29(17719)
తతస్త్వం హాస్తినపురే భ్రాతృభిః సహితో వసన్।
ధార్తరాష్ట్రీం శ్రియం ప్రాప్య ప్రశాధి పృథివీమిమాం ॥ 3-48-30(17720)
అథైనమబ్రవీద్రాజా తస్మిన్వీరసమాగమే।
శృణ్వత్స్వేతేషు వీరేషు ధృష్టద్యుంనముఖేషు చ ॥ 3-48-31(17721)
ప్రతిగృహ్ణామి తే వాచమిమాం సత్యాం జనార్దన।
అమిత్రాన్మే మహాబాహో సానుబంధాన్హనిష్యసి ॥ 3-48-32(17722)
వర్షాత్రయోదశాదూర్ధ్వం సత్యం మాం కురు కేశవ।
ప్రతిజ్ఞాతో వనే వాసో రాజ్ఞాంమధ్యే మయా హ్యయం ॥ 3-48-33(17723)
ధర్మరాజస్య వచనం ప్రతిశ్రుత్య సభాసదః।
ధృష్టద్యుంనపురోగాస్తే సమయామాసుర·ంజసా ॥ 3-48-34(17724)
కేశవం మధురైర్వాక్యైః కాలయుక్తైరమర్షితం।
పాంచాలీం ప్రాహురక్లిష్టాం వాసుదేవస్య శృణ్వతః ॥ 3-48-35(17725)
దుర్యోధనస్తవ క్రోధాద్దేవి త్యక్ష్యతి జీవితం।
ప్రతిజానీమ తే సత్యం మా శుచో వరవర్ణిని ॥ 3-48-36(17726)
యే స్మ తే కురవః కృష్ణే దృష్ట్వా త్వాం ప్రాహసంస్తదా।
మాంసాని తేషాం ఖాదంతో హరిష్యంతి వృకద్విజాః ॥ 3-48-37(17727)
పాస్యంతి రుధిరం తేషాం గృధ్రా గోమాయవస్తథా।
ఉత్తమాంగాని కర్షంతో యైః కృష్టాఽసి సభాతలే ॥ 3-48-38(17728)
తేషాం ద్రక్ష్యసి పాంచాలి గాత్రాణి పృథివీతలే।
క్రవ్యాదైః కృష్యమాణాని భక్ష్యమాణాని చాసకృత్ ॥ 3-48-39(17729)
పరిక్లిష్టాఽసియైస్తత్రయైశ్చాసి సముపేక్షితా।
తేషాముత్కృత్తశిరసాం భూమిః పాస్యతి శోణితం ॥ 3-48-40(17730)
ఏవం బహువిధా వాచస్త ఊచుః పురుషర్షభాః।
సర్వేతేజస్వినః శూరాః సర్వేచాహతలక్షణాః ॥ 3-48-41(17731)
తే ధర్మరాజేన వృతావర్షాదూర్ధ్వం త్రయోదశాత్।
పురస్కృత్యోపయాస్యంతి వాసుదేవం మహారథాః ॥ 3-48-42(17732)
రామశ్చ కృష్ణశ్చ ధనంజయశ్చ
ప్రద్యుంనసాంబౌ యుయుధానభీమౌ।
మాద్రీసుతౌ కేకయరాజపుత్రాః
పాంచాలపుత్రాః సహ మత్స్యరాజ్ఞా ॥ 3-48-43(17733)
ఏతాన్సర్వాల్లోఁకవీరానజేయా-
న్మహాత్మనః సానుబంధాన్ససైన్యాన్।
కో జీవితార్థీ సమరేఽభ్యుదీయా-
త్క్రుద్ధాన్సింహాన్కేసరిణో యథైవ ॥ 3-48-44(17734)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 3-48-45x(1907)
యన్మాఽబ్రవీద్విదురో ద్యూతకాలే
త్వం పాండవాంజేషయ్సి చేన్నరేంద్ర।
ధ్రువం కురూణామయమంతకాలో
మహాభయో భవితా శోణితౌధః ॥ 3-48-45(17735)
మన్యే యథా తద్భవితేతి సూత
యథా క్షత్తా ప్రాహ వచః పురా మాం।
అసంశయం భవితా యుద్ధమేత-
ద్గతే కాలే పాండవానాం యథోక్తం ॥ 3-48-46(17736)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ఇంద్రలోకాభిగమనపర్వణి అష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 48 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-48-9 న క్షంస్యేతే క్షమాం న కరిష్తః ॥
3-48-11 సహితుం సోఢుం ॥
3-48-12 శైక్యయా శిక్యస్థయా భూమిం భిత్త్వా పాతాలం ప్రవేక్ష్యతీతి భయాదంతరిక్షే ఏవ ధృతయేత్యర్థః ॥
3-48-27 ప్రతిసారిణీ ప్రతీపం సరతీతి నీచానుగామినీత్యర్థః।
ఆహారేష్యామి ఇదానీమేవేతి శేషః।
అతఏవ ప్రార్థనా సత్యం మాం కుర్వితి ॥
3-48-34 సమయామాసుః సమం యుక్తమిత్యాచఖ్యుః।
సమశబ్దాత్తదాచష్ట ఇతి ణిచ్ లిటి ఆం ॥
3-48-43 యుయుధానః సాత్యకిః ॥
3-48-44 కేసరిణః క్రోధేనోచ్ఛ్రితసటాన్ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.